Umów się na wizytę
Konsultacja jest darmowa jeśli zdecydujesz się na zabieg
+48 602 291 290
rejestracja@dziegielewska.eu
Kiedy dziecko zaczyna gorzej widzieć z daleka, pierwszym skojarzeniem jest zazwyczaj jedno: potrzebne są okulary. Podczas badania pojawia się liczba, np. -1,50 D, -3,00 D czy -5,00 D, i naturalnie chcemy wiedzieć, czy wada będzie się pogłębiać.
W przypadku krótkowzroczności sama wartość dioptrii nie mówi jednak wszystkiego.
Współczesne podejście do kontroli krótkowzroczności coraz większą uwagę zwraca na długość osiową gałki ocznej – czyli odległość między przednią i tylną częścią oka. To właśnie dlatego nowoczesne urządzenia do zarządzania krótkowzrocznością, takie jak Myopia Master® OCULUS, łączą pomiar refrakcji z pomiarem długości osiowej i keratometrią.
Dlaczego ma to znaczenie? Co właściwie mierzy Myopia Master? Czy można na podstawie takiego badania przewidywać rozwój krótkowzroczności? I co mówią na ten temat badania naukowe?
Krótkowzroczność, czyli myopia, jest wadą refrakcji, w której promienie światła skupiają się przed siatkówką, zamiast dokładnie na niej. W efekcie przedmioty znajdujące się daleko są widziane niewyraźnie.
Najprościej mówiąc: oko jest zbyt długie w stosunku do jego mocy optycznej albo układ optyczny oka ma zbyt dużą moc w stosunku do jego długości.
W przypadku dzieci i nastolatków szczególnie istotny jest jednak nie tylko aktualny stan refrakcji, ale również to, czy oko nadal się wydłuża.
To właśnie proces wydłużania osiowego oka jest jednym z najważniejszych elementów progresji krótkowzroczności.
Dlatego dwa pomiary wykonane w odstępie roku mogą dawać zupełnie różne informacje:
„Dziecko ma teraz -2,00 D”
to informacja o stanie refrakcji.
Natomiast:
„Długość osiowa oka zwiększyła się o 0,35 mm w ciągu roku”
to informacja o tym, jak zmienia się sama gałka oczna.
W zarządzaniu krótkowzrocznością ta druga informacja jest niezwykle cenna.
Długość osiowa to odległość mierzona od przedniej powierzchni rogówki do siatkówki. U dzieci oko naturalnie rośnie, ale w prawidłowym rozwoju wzrost ten jest regulowany tak, aby obraz pozostawał prawidłowo ogniskowany na siatkówce.
W krótkowzroczności proces ten może zostać zaburzony i oko może wydłużać się nadmiernie.
To nie jest wyłącznie kwestia ostrości widzenia.
Wysoka krótkowzroczność wiąże się ze zwiększonym ryzykiem powikłań okulistycznych, m.in. zmian degeneracyjnych siatkówki i plamki, odwarstwienia siatkówki, jaskry czy zaćmy. Dlatego współczesne podejście do krótkowzroczności coraz częściej mówi o kontroli jej progresji, a nie tylko o korygowaniu istniejącej wady.
Właśnie z tego powodu pomiar długości osiowej jest ważnym elementem monitorowania rozwoju krótkowzroczności.
Skala problemu jest coraz większa również w Europie.
Metaanaliza opublikowana w 2025 roku w The Lancet Regional Health – Europe objęła 22 badania z 14 krajów europejskich i 128 012 osób. Łączna częstość występowania krótkowzroczności wyniosła 23,5%. Autorzy zwrócili uwagę na ogromne różnice między krajami – w analizowanych danych częstość wynosiła od 11,9% w Finlandii do 49,7% w Szwecji.
Jeszcze ciekawsze są dane dotyczące wieku.
W metaanalizie dotyczącej europejskich dzieci obejmującej 26 badań z 14 krajów i 37 282 dzieci oszacowana częstość krótkowzroczności wyniosła 14,31%. W grupie dzieci w wieku 4-9 lat było to 6,17%, natomiast u dzieci w wieku 14 lat i starszych już 16,66%.
To pokazuje, dlaczego w przypadku dziecka nie wystarczy odpowiedzieć na pytanie:
„Jaką ma teraz wadę?”
Równie ważne jest:
„W jakim kierunku ta wada się rozwija?”
Myopia Master® OCULUS został zaprojektowany właśnie z myślą o kompleksowej ocenie krótkowzroczności, szczególnie u dzieci.
Urządzenie łączy trzy podstawowe pomiary:
Według informacji producenta pomiary wykonywane są bezkontaktowo i cały proces zajmuje zazwyczaj około dwóch minut. Urządzenie może być wykorzystywane zarówno do oceny aktualnego stanu oka, jak i do monitorowania zmian w kolejnych badaniach.
To połączenie ma znaczenie, ponieważ sama refrakcja nie pokazuje pełnej geometrii oka.
Wyobraźmy sobie dwoje dzieci.
Oboje mają wadę:
-2,00 D.
Na pierwszy rzut oka sytuacja wygląda podobnie.
Jednak u pierwszego dziecka długość osiowa oka pozostaje stabilna, a u drugiego zwiększyła się wyraźnie od poprzedniego badania.
To mogą być dwie zupełnie różne sytuacje kliniczne.
W pierwszym przypadku lekarz może obserwować stabilną wadę.
W drugim – wzrost długości osiowej może wskazywać na progresję krótkowzroczności i potrzebę dokładniejszego monitorowania lub modyfikacji postępowania.
Dlatego w nowoczesnym zarządzaniu myopią pytanie nie brzmi wyłącznie:
„Ile dziecko ma dioptrii?”
ale również:
„Jak zmienia się jego oko?”
Tak, długość osiowa jest obecnie jednym z kluczowych parametrów wykorzystywanych w badaniach nad progresją krótkowzroczności.
Co istotne, istnieją również publikacje oceniające sam Myopia Master.
W badaniu porównującym trzy urządzenia biometryczne przebadano 120 osób. Myopia Master porównano z DNEye Scanner 2 oraz IOLMaster 700. Myopia Master i IOLMaster 700 wykorzystywały interferometrię do pomiaru długości osiowej.
Różnica pomiędzy wynikami Myopia Master i IOLMaster 700 wyniosła średnio -0,02 ± 0,02 mm, podczas gdy różnice pomiędzy DNEye Scanner 2 a Myopia Master wynosiły 0,67 ± 0,46 mm. Autorzy analizowali również refrakcję i keratometrię.
W innym badaniu wykorzystującym Myopia Master porównywano pomiary długości osiowej uzyskiwane metodą częściowej interferometrii koherentnej z pomiarami uzyskiwanymi za pomocą OCT. Autorzy wykorzystywali Myopia Master jako urządzenie zaprojektowane specjalnie do zarządzania krótkowzrocznością, łączące pomiar długości osiowej, krzywizny rogówki i obiektywnej refrakcji.
To ważne rozróżnienie: badania mogą potwierdzać właściwości pomiarowe urządzenia, ale nie oznacza to automatycznie, że samo urządzenie „leczy” krótkowzroczność.
Jego rolą jest dostarczanie danych, które lekarz może wykorzystać w diagnostyce i monitorowaniu pacjenta.
To jedno z najbardziej interesujących pytań związanych z Myopia Master.
Urządzenie wykorzystuje oprogramowanie oparte na krzywych rozwojowych opracowanych z wykorzystaniem danych BHVI – Brien Holden Vision Institute. Według informacji OCULUS baza obejmuje dane dotyczące ponad 20 000 oczu, a krzywe uwzględniają m.in. wiek, płeć i pochodzenie etniczne. System porównuje wynik konkretnego pacjenta z danymi referencyjnymi i umożliwia obserwację progresji długości osiowej oraz refrakcji.
Warto jednak bardzo wyraźnie rozgraniczyć dwie rzeczy.
Model statystyczny może oszacować ryzyko lub oczekiwany kierunek rozwoju.
Nie może zagwarantować, że u konkretnego dziecka za kilka lat wystąpi dokładnie określona wada.
Na rozwój krótkowzroczności wpływa wiele czynników, dlatego prognoza jest narzędziem wspomagającym decyzję kliniczną, a nie „wyrocznią”.
Ryzyko krótkowzroczności jest związane zarówno z czynnikami genetycznymi, jak i środowiskowymi.
Jednym z dobrze opisanych czynników ryzyka jest krótkowzroczność u rodziców.
Znaczenie ma również sposób spędzania czasu – szczególnie proporcja aktywności wykonywanych na zewnątrz i tych wymagających intensywnej pracy z bliska.
Dlatego system Myopia Master uwzględnia w wywiadzie m.in. występowanie krótkowzroczności u rodziców, czas spędzany na świeżym powietrzu oraz czas przeznaczany na czynności związane z patrzeniem z bliska.
To podejście jest zgodne z kierunkiem współczesnych badań nad myopią.
Tak – ale trzeba bardzo precyzyjnie powiedzieć w czym pomaga.
Metaanaliza opublikowana w 2024 roku obejmująca 12 922 dzieci i nastolatków w wieku 6-16 lat wykazała, że większa ekspozycja na czas spędzany na zewnątrz była związana z mniejszym ryzykiem wystąpienia krótkowzroczności. Przy porównaniu najwyższego i najniższego poziomu ekspozycji OR wyniósł 0,53. Analiza dawka-odpowiedź sugerowała, że w porównaniu z 3,5 godziny tygodniowo zwiększenie czasu na zewnątrz do 7, 16,3 i 27 godzin tygodniowo wiązało się odpowiednio z redukcją ryzyka pojawienia się myopii o około 20%, 53% i 69%.
Jednocześnie autorzy stwierdzili, że u dzieci, które już miały krótkowzroczność, dodatkowy czas spędzany na zewnątrz nie wykazał istotnego spowolnienia jej progresji.
To bardzo ważne.
Profilaktyka pojawienia się krótkowzroczności i kontrolowanie już istniejącej myopii to nie dokładnie ten sam problem.
Potwierdza to również przegląd Cochrane z 2024 roku. W analizie interwencji zwiększających czas spędzany na zewnątrz wykazano potencjalną korzyść w zapobieganiu rozwojowi myopii, natomiast dowody dotyczące spowalniania jej progresji oceniono jako mniej pewne.
To pytanie rodzice zadają bardzo często.
I tutaj również warto unikać prostego komunikatu:
„Telefon powoduje krótkowzroczność.”
Rzeczywistość jest bardziej złożona.
Znaczenie może mieć nie tylko samo urządzenie, ale cały wzorzec aktywności: długotrwała praca z bliska, mała ilość czasu na zewnątrz, krótkie odległości podczas czytania i długie okresy bez przerw.
Właśnie dlatego w ocenie ryzyka krótkowzroczności warto patrzeć na zachowania dziecka całościowo.
Myopia Master nie służy do „mierzenia wpływu telefonu”. Jego rolą jest pomiar parametrów oka i zestawienie ich z informacjami z wywiadu.
Dzięki temu lekarz może połączyć to, co dzieje się w oku, z czynnikami, które mogą wpływać na jego rozwój.
Nie każda sytuacja wygląda tak samo.
Współczesne podejście coraz częściej odchodzi od prostego modelu:
„Dziecko ma minusy → dajemy okulary → kontrola za rok.”
Jeżeli krótkowzroczność progresuje, lekarz może rozważyć strategie kontroli jej rozwoju.
Wśród metod badanych i stosowanych w praktyce znajdują się m.in.:
Ich skuteczność nie jest jednak identyczna, a wybór metody powinien zależeć od wieku dziecka, stopnia i tempa progresji, długości osiowej, tolerancji leczenia oraz innych czynników klinicznych.
Tutaj mamy bardzo mocne dane.
Żywy przegląd systematyczny Cochrane dotyczący interwencji w kontroli krótkowzroczności wskazuje, że różne metody mogą spowalniać progresję, ale siła dowodów zależy od konkretnej interwencji. Dla części metod dowody są umiarkowane, dla innych niskiej lub bardzo niskiej pewności. W analizowanych badaniach m.in. ortokeratologia i wyższe dawki atropiny wykazywały wyraźne spowolnienie wydłużania osiowego oka.
W nowszej metaanalizie sieciowej obejmującej 41 randomizowanych badań i 6434 oczu porównano m.in. atropinę 0,01%, ortokeratologię oraz terapię powtarzanym światłem czerwonym.
Po 12 miesiącach w porównaniu z grupą kontrolną wszystkie analizowane strategie wykazywały istotne statystycznie efekty dotyczące długości osiowej, choć wielkość efektu różniła się między metodami. Dla 0,01% atropiny różnica wynosiła około 0,13 mm, dla ortokeratologii około 0,16 mm, a dla terapii RLRL około 0,31 mm. Autorzy jednocześnie wskazali na znaczną heterogeniczność części analiz.
To pokazuje, dlaczego monitorowanie długości osiowej jest tak istotne.
Jeżeli celem terapii jest spowolnienie wydłużania oka, potrzebujemy parametru, który pozwoli tę zmianę zmierzyć.
Wyobraźmy sobie dziecko, które rozpoczyna terapię kontroli krótkowzroczności.
Na początku:
refrakcja: -2,50 D
długość osiowa: X mm
Po 12 miesiącach:
refrakcja: -2,75 D
długość osiowa: X + 0,10 mm
Po kolejnym roku:
refrakcja: -2,75 D
długość osiowa: praktycznie bez zmian
Sama informacja o dioptriach mogłaby być niewystarczająca do pełnej oceny sytuacji.
Dopiero zestawienie kolejnych pomiarów pozwala zobaczyć trend.
To jest jedna z najważniejszych idei współczesnego myopia management:
Nie patrzymy wyłącznie na to, ile dziecko ma dioptrii. Patrzymy na to, jak zmienia się jego oko.
Krótkowzroczność jest procesem dynamicznym.
Jeden pomiar mówi nam, jak wygląda oko w konkretnym momencie.
Seria pomiarów pozwala natomiast ocenić:
czy długość osiowa rośnie, jak szybko rośnie i czy tempo wzrostu zmienia się po rozpoczęciu terapii.
To podobna logika jak w wielu innych dziedzinach medycyny.
Pojedyncza wartość jest ważna.
Ale trend często mówi więcej niż pojedyncza liczba.
Dlatego dane z kolejnych wizyt mogą być wykorzystywane do oceny skuteczności postępowania i podejmowania decyzji dotyczących dalszego monitorowania lub terapii.
Nie dosłownie.
Może natomiast pomóc lekarzowi oszacować ryzyko i obserwować rozwój oka.
Oprogramowanie Myopia Master korzysta z danych normatywnych i krzywych wzrostu, a także uwzględnia wybrane czynniki ryzyka, takie jak wiek, płeć, pochodzenie etniczne, krótkowzroczność rodziców i zachowania związane z aktywnością na zewnątrz oraz pracą z bliska.
Taki raport może być pomocny podczas rozmowy lekarza z rodzicami.
Zamiast:
„Wada może się pogłębiać.”
można przejść do bardziej konkretnej rozmowy o:
Nie.
To urządzenie diagnostyczne i monitorujące.
Nie zastępuje terapii i nie powoduje samo w sobie zatrzymania progresji krótkowzroczności.
Jego wartość polega na dostarczaniu danych, które mogą pomóc lekarzowi w podejmowaniu decyzji dotyczących kontroli myopii.
To bardzo istotne rozróżnienie, szczególnie w komunikacji z pacjentem.
Urządzenie mierzy. Lekarz interpretuje. Terapia ma spowalniać progresję.
Decyzja należy do specjalisty i zależy od sytuacji klinicznej.
Pomiar długości osiowej jest szczególnie interesujący w przypadku dzieci z rozpoznaną krótkowzrocznością, podejrzeniem jej progresji lub czynnikami ryzyka.
Nie oznacza to jednak, że każdy zdrowy kilkulatek powinien być poddawany wszystkim możliwym pomiarom.
Najważniejsza jest diagnostyka dobrana do konkretnego pacjenta.
W przypadku dziecka z szybko zmieniającą się wadą wzroku pomiar długości osiowej może dostarczyć informacji, których nie daje sama refrakcja.
Jeżeli dziecko ma krótkowzroczność, warto podczas wizyty zapytać nie tylko:
„Ile ma teraz dioptrii?”
ale również:
„Czy wada progresuje?”
„Czy zmienia się długość osiowa oka?”
„Jak wygląda tempo wzrostu oka na tle danych referencyjnych?”
„Czy dziecko ma czynniki ryzyka szybkiej progresji?”
„Czy obecne postępowanie jest wystarczające?”
Takie pytania przesuwają rozmowę z samej korekcji wady w stronę zarządzania krótkowzrocznością.
Wzrost częstości krótkowzroczności sprawia, że coraz większego znaczenia nabiera nie tylko prawidłowa korekcja widzenia, ale również obserwowanie rozwoju oka.
Badania epidemiologiczne pokazują, że myopia staje się coraz częstsza wraz z wiekiem dzieci. Dane europejskie wskazują na wyraźny wzrost częstości krótkowzroczności u starszych dzieci i nastolatków.
Jednocześnie mamy coraz więcej dowodów na to, że niektóre strategie mogą spowalniać progresję, szczególnie wydłużanie osiowe oka.
Dlatego współczesne podejście do krótkowzroczności można sprowadzić do trzech pytań:
Myopia Master odpowiada przede wszystkim na pierwsze dwa pytania, dostarczając danych dotyczących refrakcji, długości osiowej i keratometrii oraz umożliwiając ich analizę w czasie.
A to właśnie regularne, obiektywne pomiary pozwalają przejść od prostego „dziecko ma okulary” do bardziej nowoczesnego podejścia:
„Monitorujemy rozwój jego wzroku i reagujemy, jeśli krótkowzroczność zaczyna szybko postępować.”
Myopia Master® OCULUS to urządzenie diagnostyczne przeznaczone do oceny i monitorowania krótkowzroczności. Łączy pomiar refrakcji, długości osiowej gałki ocznej i keratometrii.
Tak. Urządzenie wykonuje pomiar długości osiowej oka, czyli jednego z kluczowych parametrów wykorzystywanych w monitorowaniu progresji krótkowzroczności.
Ponieważ progresja krótkowzroczności u dzieci jest często związana z nadmiernym wydłużaniem gałki ocznej. Pomiar długości osiowej pozwala monitorować ten proces niezależnie od samej wartości refrakcji.
Oprogramowanie wykorzystuje dane normatywne i modele statystyczne do szacowania rozwoju długości osiowej i refrakcji. Nie jest to jednak pewna prognoza przyszłej wady konkretnego dziecka.
Pomiar jest bezkontaktowy. Według informacji producenta badanie trwa zazwyczaj około dwóch minut.
O potrzebie wykonania badania decyduje okulista lub optometrysta na podstawie wieku dziecka, rodzaju wady, jej progresji i innych czynników ryzyka.
Nie. Jest to urządzenie diagnostyczne i monitorujące. Pomaga ocenić stan oka i jego zmiany w czasie, natomiast wybór metody kontroli krótkowzroczności należy do specjalisty.
Badania wskazują, że większa ilość czasu spędzanego na zewnątrz może zmniejszać ryzyko pojawienia się krótkowzroczności u dzieci. Dowody dotyczące wpływu tego czynnika na spowalnianie już istniejącej myopii są mniej jednoznaczne.
Ważne: artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje indywidualnej diagnostyki okulistycznej. Wyniki pomiarów refrakcji, długości osiowej i keratometrii powinny być interpretowane przez specjalistę w kontekście wieku dziecka, historii wady wzroku oraz pozostałych badań.